اوقاتم تلخ شد . در محاصره پرت آرتور تا روز تسليم جنرال استوسل آنجا بوده نقشه‌ها كشيده و عكسها انداخته . از خدمات خودش به دولت ايران حكايتها كرد كه حقيقة متعجب شدم . اين همه لاف و گزاف چه فايده و اثر دارد . بارى چايى خورد دروغها را قالب زد رفت . وقايع‌نويس چون اسمى از جنگ روس و ژاپن برده شد لازم گرديد مختصرى بنويسم اگرچه بسيار تنبل شده‌ام . چنانچه اين كتابچه را سال گذشته اول رفتن شمران آوردند امسال اواخر ييلاق شروع مىشود . سابقا اصرارى در اين كار داشتم يعنى مقصودم نوشتن وقايع اين عهد بود و الا احوالات من چه قابل شرح و تفسير است . حال خيلى وقت است متاركه شده و بسى مطالب گذشت كه قابل نوشتن بود كه هر صفحه آن زيب و زينت كتاب تاريخى مىشد . البته ديگران نوشته‌اند . در گوشه و كنار خيلى وقايع‌نويس است . جنگ روش و ژاپون سال گذشته 1904 ميلادى هشتم فوريه يك ساعت از نصف شب گذشته شروع جنگ دريائى ژاپن و روس در خليج پيچلى چند فرسنگى بندر جنگى پرت آرتور گرديد كه همان شب شش فروند جهاز زره‌پوش روس به ضرب « ترپى » « 1 » معيوب گرديد . اين جنگ از بحر و بر امتداد پيدا كرد . در هيچ‌يك با آن همه غرور و تكبر شجاعت و جمعيت روسها فتحى نكرده برا و بحرا شكستهاى پىدرپى خورده جنگ ليااويان و موكدن كه بزرگ‌ترين جنگهاى عالم بوده و در هر دو ژاپن فتح كرد . اين جنگ آخر بحرى كه در نزديك جزيره « توشى ياما » واقع شد اول جنگ بحرى بزرگ دنيا بود . مختصر حكايت اين جنگ و فتوحات محير العقول ژاپن تمام عالم را متحير نموده كتابها و روزنامه‌ها لازم دارد . روزنامه‌نويسهاى فرنگ از شرح آن عجز دارند من چه قسم تفصيل بدهم . تا الان اين جنگ باقى ، چند روز است كه به اصرار رئيس جمهورى امريكا سفراى طرفين ( بارون كامورا ) و ( مسيوويت ) به ينگى دنيا رفته مىگويند صلح واقع شده . چون من روزنامهء تلگرافى ندارم نمىدانم . از اخبارات اين جنگ تا حضرت و الا تشريف داشت خوب اطلاع داشتيم به جهت آن‌كه روزنامه لندن نيوز ، گرافيك ، پتى ژورنال ، متن « 2 » ، بعلاوه جرايد لغو بىمعنى ايرانى داشتيم . آقاى عماد السلطنه هم

--> ( 1 ) - Torpill . ( 2 ) - Matin - Petit Journal - London News - Grafic .